Największy poradnik budowlany 2018 - budowa domu krok po kroku

Zamów bezpłatny katalog Domy Gotowe 21

Nasi architekci odpowiedzą na twoje pytania

  • 71 354 59 49
  •  
  • oraz: 883 909 409
Szukaj w serwisie

Znajdź projekty domów jednorodzinnych

Wybierz typ domuTyp domu:
Wybierz właściwości projektuPowierzchnia użytkowa
Dodatkowe atrybuty:
 

Chcesz zbudować dom? Zobacz, co Cię czeka!

Budowa domu to jedna z ważniejszych decyzji, w większości przypadków podejmowana raz na całe życie. Warto więc wiedzieć, z czym przyjdzie zmierzyć się Inwestorowi w całym procesie budowlanym, poczynając od formalności, na odbiorze gotowego budynku kończąc.

W poniższym tekście znajdziecie przewodnik, który pomoże przejść Wam drogę od postanowienia, że budujecie dom, do momentu, gdy w nim zamieszkacie. Podpowiadamy, na co zwrócić szczególną uwagę, który etap wymaga najwięcej formalności, a co za tym idzie – cierpliwości i jak uniknąć ewentualnych przykrych niespodzianek – wszystko po to, by Wasz wymarzony dom przystawał do Waszych potrzeb, był bezpieczny, energooszczędny, wygodny i ładny, słowem – by cieszył Was przez długie lata, a decyzja o budowie nie okazała się pomyłką.

Nie masz czasu
na czytanie poradnika na raz?
Nie ma sprawy. Wyślemy Ci kopię mailem.
PROSZĘ O PRZESŁANIE PDF >>>




W poradniku znajdziesz: 





Kredyt na budowę domu,
co trzeba wiedzieć?


Czym kierować się przy zakupie
działki budowlanej?



Jak dobrze wybrać
projekt domu?



Formalności związane
z budową domu



Przegląd najpopularniejszych
technologii budowy domu


Jak budować dom?
(metoda gospodarcza,
generalny wykonawca "pod klucz")




Etapy budowy domu



Domy energooszczędne,
co warto wiedzieć




Na czym polega dom pasywny




Dodatkowe informacje


ABC budowy
przydatne informacje dla budujących




Podstawowe definicje




1. Najważniejsze etapy inwestycji budowlanej

2. Zacznijmy od pieniędzy

2.1. Na co warto zwrócić uwagę analizując oferty banków

2.2. Kiedy rozpocząć starania o kredyt?

2.3. Czy składać wnioski do kilku banków?

2.4. Czy brak wkładu własnego jest problemem?

2.5. Kredyt na budowę domu - co jest ważne?

2.6. Kredyt bezpośrednio w banku czy z pomocą doradcy kredytowego?

2.7. Dodatkowe pieniądze – skąd pozyskać?

3. Działka

3.1. Koszt zakupu działki

3.2. Co warto wiedzieć, szukając działki pod budowę domu?

3.3. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) i Decyzja o Warunkach Zabudowy

3.4.Jak kupić dobrą działkę? – kilkanaście przydatnych porad

3.5. Odległości budynku od granicy działki

4. Zakup projektu. Czym się kierować?

4.1. Projekt gotowy czy indywidualny?

4.2. Adaptacja projektu

4.3. Czy w projekcie katalogowym można wprowadzać zmiany?

5. Formalności związane z budową domu

5.1. Formalności przed budową

5.2. Pozwolenie na budowę

6. Budowa domu. Przegląd najpopularniejszych sposobów budowy domu

6.1. Tradycyjna technologia murowana

6.2. Technologia szkieletu drewnianego

6.3. Prefabrykowany dom z keramzytu

6.4. Dom z bala

7. Jak budować? – metoda gospodarcza, zlecenie budowy firmie wykonawczej (budowa pod klucz)

8. Etapy budowy domu

9. Nadzór na budowie

10.Wygodnie i tanio. Standard energetyczny domu

10.1. Czym są domy energooszczędne

10.2. Na czym polega dom pasywny

11. Co jeszcze warto wiedzieć - przydatne informacje

11.1. Prace geodezyjne i badanie gruntu

11.2. Tradycyjne fundamenty czy płyta fundamentowa?

11.3. Rodzaje więźb dachowych. Ciesielska czy prefabrykowana

11.4. Rodzaje materiałów ściennych

11.5. Ocieplenie

11.6. Rodzaje dachów

11.7. Kominy

11.8. Okna i drzwi

11.9. Rodzaje ogrzewania

11.10. Instalacje podstawowe

11.11. Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła - rekuperacja

11.12. Instalacje dodatkowe

11.13. Elewacja

11.14. Taras

11.15. Ogrodzenie

11.16. Ogród

12. ABC budowy - jeszcze garść przydatnych porad

13. Podstawowe definicje




1. Najważniejsze etapy inwestycji budowlanej

  • zakup działki
  • wybór projektu
  • adaptacja projektu do warunków lokalnych
  • formalności urzędowe
  • budowa
  • formalności po zakończeniu budowy
  • 2. Zacznijmy od pieniędzy

    Budżet na budowę domu to średnio kilkaset tysięcy zł. Za minimalną granicę można przyjąć koszt rzędu 300 tys. (bez działki). Górnej granicy nie ma. Niewielu inwestorów ma możliwość finansowania budowy ze środków własnych i często stają przed koniecznością posiłkowania się kredytem. Patrząc na liczbę ofert dostępnych na rynku, warto udać się po pomoc do doradcy finansowego, który pomoże nam wybrać najbardziej odpowiednią propozycję. O to, od czego zacząć na tym etapie, zapytaliśmy Rafała Wojtkowskiego, doradcę do spraw kredytów Murator Finanse:

    2.1. Na co warto zwrócić uwagę analizując oferty banków

    Analizując oferty banków warto zwrócić uwagę przede wszystkim na oprocentowanie – to od niego w głównej mierze zależy wysokość raty. Ponadto ważnym czynnikiem są koszty udzielenia kredytu, na które składają się m.in.: prowizja, ubezpieczenia związane z kredytem, koszty dodatkowe (wycena nieruchomości, inspekcje pracownika banku na budowie) oraz obsługa produktów takich jak obowiązkowe konto czy karta kredytowa. Warto sprawdzić propozycję banku, w którym już mamy konto. Jednak rzadko zdarza się, aby bank miał specjalną ofertę dla swoich Klientów, a nawet jeśli taka jest, to nie znaczy, że inny bank nie zaoferuje nam lepszych warunków. Ponieważ elementów, które powinny być wzięte pod uwagę jest bardzo wiele, analizę ofert kredytowych warto powierzyć niezależnemu Doradcy, który dzięki swojemu doświadczeniu wskaże najkorzystniejsze rozwiązanie. Warto podkreślić, iż nie zawsze kredyt najtańszy będzie najlepszy dla Klienta. O wyborze oferty decyduje bowiem wiele czynników, nie tylko wysokość raty.

    2.2. Kiedy rozpocząć starania o kredyt?

    Niestety wielu Klientów rozpoczyna starania o kredyt zbyt późno. Sama procedura kredytowa zwykle trwa około 30 dni. Jeżeli w trakcie ubiegania się o kredyt okaże się, że klient miał wcześniej problemy z regulowaniem swoich zobowiązań (nie tylko kredytowych), bank może odmówić udzielenia finansowania budowy. W takiej sytuacji wyprostowanie całej sprawy może zająć nawet kilka miesięcy. Zanim wybierzemy gotowy projekt domu powinniśmy zbadać zdolność kredytową, aby mieć pewność, że kwota kredytu, którą zaoferują banki, będzie wystarczająca, na budowę wybranego przez nas domu. Dlatego warto podjąć działania już na etapie zakupu projektu. Doradca sprawdzi zdolność i historię kredytową, a nawet pomoże uzyskać z banku wstępną decyzję kredytową. Da nam to pewność, że nie ma istotnych przeciwwskazań, które spowodowałyby w przyszłości odmowę banku.

    2.3. Czy składać wnioski do kilku banków?

    Składając wnioski kredytowe do kilku banków Klient ma pewność, że proces kredytowy zakończy się sukcesem w akceptowalnym przez Niego terminie. Często zdarza się, że banki, które mają atrakcyjne warunki kredytowe, przeżywają oblężenie pod względem liczby składanych wniosków kredytowych, przez co proces ich rozpatrywania trwa bardzo długo, czasem nawet dwa miesiące. Dla niektórych Klientów jest to zbyt długo, np. ze względu na ustalony z ekipą budowlaną termin rozpoczęcia prac. Wówczas bez problemu, nie tracąc dodatkowego czasu, można zdecydować się na inny bank, który może mieć mniej korzystną ofertę, ale decyzję otrzymamy szybko. W przypadku uzyskania negatywnej decyzji kredytowej w jednym banku zawsze mamy szanse na to, że w innym decyzja będzie pozytywna. Mając w ręku kilka decyzji kredytowych łatwiej będzie nam także negocjować warunki cenowe kredytu.

    2.4. Czy brak wkładu własnego jest problemem?

    Komisja Nadzoru Finansowego przyjęła Rekomendację S, zgodnie z którą obecnie kredytobiorcy muszą posiadać wkład własny w wysokości minimum 15% wartości kredytu. Wymagany wkład wzrósł od stycznia 2017 roku o 5 pp do poziomu 20%. Warto jednak wspomnieć, że Rekomendacja S dotknie w mniejszym stopniu inwestorów biorących kredyt na budowę domu. Praktyka pokazuje, że najczęściej budują Oni na działce będącej ich własnością, a większość banków potraktuje ją jako wkład własny wniesiony do kredytu. Kilka banków na rynku udziela jeszcze kredytów z 10% – mamy nadzieję, że tak pozostanie.

    2.5. Kredyt na budowę domu – co jest ważne

    W przypadku kredytu na budowę domu warto zwrócić szczególną uwagę na sposób jego wypłaty. Zwykle jest on wypłacany w kilku transzach i częściach, które powinny wystarczyć na realizację kolejnego etapu budowy. Po każdym etapie bank sprawdza prace założone w danym etapie zostały zrealizowane. Bardzo rzadko banki zażądają przedstawienia faktur za zakupione materiały i robociznę, większość zadowoli się inspekcją pracownika banku, za którą zwykle musi zapłacić kredytobiorca. Dlatego ważne jest, aby kredyt był podzielony na odpowiednią liczbę transz, umożliwiających płynne prowadzenie procesu budowy. Klient będzie płacił odsetki jedynie od wypłaconej kwoty, dlatego podzielenie kredytu na zbyt duże transze spowoduje, że odsetki będą płacone od środków, które nie zostaną od razu wykorzystane. Z kolei zbyt wiele mniejszych transz może wygenerować dodatkowe koszty związane z inspekcją pracownika banku po wypłacie każdej z nich. Wielkość i moment wypłaty transz warto omówić z firmą wykonawczą lub kierownikiem budowy.

    2.6. Kredyt bezpośrednio w banku czy z pomocą doradcy kredytowego?

    Korzystając z usług Doradcy kredytowego Klient przede wszystkim oszczędza dużo czasu. Nie musi osobiście odwiedzać wybranych przez siebie banków, których godziny otwarcia z reguły pokrywają się z godzinami pracy. Po wstępnych ustaleniach i analizie sytuacji finansowej, na jednym spotkaniu może porównać zestawione przez Doradcę oferty wszystkich banków na rynku. Doradca uwzględni w zestawieniu aktualne promocje banków, podpowie na co trzeba zwrócić uwagę, jakie czynniki porównać, wskaże wady i zalety każdej oferty. Wnioski, nawet do kilku banków, Klient może złożyć w jednym miejscu – u Doradcy. Kredytobiorca kontaktuje się z jedną osobą, która monitoruje cały proces kredytowy we wszystkich wybranych bankach. Klienci wybierając bank samodzielnie często kierują się wyłącznie reklamą. Jednak po szczegółowej analizie warunków zdarza się, że promowana oferta kredytu jest dostępna tylko dla Klientów spełniających określone, często wysokie, wymagania. Doradca, który oferty zna szczegółowo, od razu podpowie, w którym banku – w określonej sytuacji finansowej – warto złożyć wnioski, aby nie tracić czasu i energii na zbędne kompletowanie dokumentów.”

    2.7. Dodatkowe pieniądze – skąd pozyskać?

    Dodatkowe środki na budowę, a właściwie na sfinansowanie proekologicznych i energooszczędnych rozwiązań można pozyskać na przykład z lokalnych funduszy gminnych. Samorządy często dopłacają więc do montażu instalacji solarnych, fotowoltaiki nowoczesnych systemów grzewczych. O warunki pozyskania środków z konkretnych programów należy dowiadywać się bezpośrednio w swojej gminie.

    3. Działka

    Działkę możemy zakupić we własnym zakresie, ale na rynku działa wiele biur nieruchomości, które chętnie zajmą się tym tematem. Za usługę taką trzeba oczywiście zapłacić, ale jest to dobra propozycja dla osób zabieganych bądź zupełnie nie orientujących się w temacie. Średni koszt pośrednictwa w wyszukaniu i zakupie ziemi pod budowę to około 2-3% kwoty transakcji – w zależności od zakresu usług i rejonu kraju.

    3.1. Koszt zakupu działki

    Zakup ziemi pod budowę domu do tanich nie należy, zwłaszcza, gdy chcemy nabyć działkę podmiejską lub w bliskiej odległości od granicy miasta. Związane jest to po pierwsze z coraz mniejszą dostępnością działek w miastach przeznaczonych pod zabudowę indywidualną, a po drugie – z przepisami, które znacznie utrudniły odrolnienie ziemi po to, by zmienić jej przeznaczenie na działki budowlane. Obecnie średnia cena zakupu 1m2 działki budowlanej w województwie dolnośląskim wynosi około 80 zł netto, przy czym cena we Wrocławiu wzrasta do niemal 400 zł netto za 1m2 (dane na rok 2018). Jak zmienić przeznaczenie działki z rolnej w budowlaną (według zmian w prawie obowiązujących od 2017 roku). Odrolnienie wybranego obszaru nie zawsze jest możliwe, w zdecydowanej większości trwa bardzo długo i wiąże się z wieloma formalnościami. Wniosek składamy we właściwej gminie. W przypadku, gdy nasza działka leży poza miastem, obowiązuje dwuetapowa procedura odrolnienia: 1. zmiana przeznaczenia gruntu rolnego lub leśnego na cele budowlane poprzez zmianę planu zagospodarowania przestrzennego Jak mówi ustawa, ziemia przeznaczona pod zmianę powinna być oznaczona jako nieużytek lub ziemia o najniższej klasie rolnej. Jeśli ziemia rolna posiada klasy I-III i jej zwarty obszar wnioskowany do zmiany przeznaczenia przekracza 0,5 h, wymagana jest zgoda ministra rolnictwa, a o nią występuje w imieniu właściciela ziemi prezydent miasta, burmistrz lub wójt. W przypadku ziemi o niższej klasie gruntu, gmina może podjąć decyzję samodzielnie. Odrolnienie gruntu może nastąpić także poprzez wydanie warunków zabudowy (jeśli nie ma uchwalonego planu miejscowego) i jest możliwe w przypadku ziemi o klasie rolnej IV,V i VI. Aby jednak uzyskać warunki zabudowy, działka musi mieć dostęp do drogi oraz możliwość przyłączenia mediów (woda, prąd). 2. drugi etap odrolnienia ziemi rolnej to wyłączenie gruntów z produkcji rolnej poprzez decyzję starosty powiatowego lub prezydenta miasta. Może on być przeprowadzony w stosunku do ziem rolnych (wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego) klas od I do IIIb. (Przepisy w tej kwestii precyzuje artykuł 2 ust 1 pkt 2-10 o ochronie gruntów rolnych i leśnych) oraz użytków rolnych klas IV-VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego. W przypadku ziemi tych pierwszych klas starosta może odmówić odrolnienia, w przypadku ziem klas od IV – decyzja starosty nie może być odmowna.

    3.2. Co warto wiedzieć, szukając działki pod budowę domu

    Większość inwestorów myśli, że na swojej działce może wybudować dowolny dom. Otóż nie jest to prawda i mimo posiadania własnego kawałka ziemi, trzeba jeszcze wziąć pod uwagę urzędowe zapisy precyzujące, jaki dom można zrealizować.

    3.3. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) i Warunki Zabudowy


    Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego - co to jest i co mogę, a czego nie zbuduję na swojej działce

    Jeśli wybrana działka objęta jest Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, sprawa jest dosyć prosta. Do planu można zajrzeć w lokalnym urzędzie miasta czy gminy i zapoznać się zawartymi w nim zapisami. Mamy wtedy konkretne wytyczne, co i w jaki sposób możemy wybudować na swojej działce. Ustawa z 2003 roku dosyć optymistycznie zakładała, że w dosyć szybkim czasie każda gmina w Polsce zostanie objęta MPZP, jednak do tej pory nadal tylko dla 30 % powierzchni Polski taki plan opracowano. Co istotne dla inwestora, tam, gdzie plan obowiązuje lub trwają prace nad jego uchwaleniem, należy prowadzić inwestycję zgodnie z planem. Jeśli jest plan, składamy wniosek o wypis i wyrys z MPZP. Nie musimy być właścicielem działki, żeby otrzymać taki wypis i wyrys. Zabezpiecza nas to przed nieuczciwym sprzedawcą działki, który może nam powiedzieć, że na wybranej przez nas działce możemy zbudować wszystko.

    Decyzja o Warunkach Zabudowy

    Wniosek o wydanie warunków zabudowy występujemy, gdy nie ma MPZP składa się w urzędzie gminy lub miasta, na specjalnym formularzu. Można to zrobić także online, przez stronę internetową. Najważniejsze informacje, jakie powinien zawierać wniosek, to: • dane wnioskodawcy, • adres nieruchomości i numer działki, • obszar terenu, którego dotyczy wniosek, naniesiony na kopię mapy zasadniczej (szczegóły zamieszcza się w dołączonym formularzu), • opis budynku - orientacyjną powierzchnię i wysokość, kąt nachylenia dachu, ilość pięter, określenie funkcji (mieszkalny, handlowo usługowym, itp.) • mapa z planowanym zagospodarowaniem działki (lokalizacja domu, wjazdu, garażu itp.), • planowane zapotrzebowanie budynku na wodę, energię, • sposób odprowadzenia ścieków itp. Niektóre podane dane są orientacyjne, planowane, informacje te powinny charakteryzować to, jaki budynek chcemy wybudować. Zwrotnie urząd udzieli nam odpowiedzi możemy to zrobić i wskaże, na jakich warunkach konkretnie jest to możliwe. Odpowiedź otrzymamy w formie decyzji, zawierającej informacje odnośnie warunków zabudowy, infrastruktury i komunikacji, scharakteryzuje linie zabudowy, a także sprecyzuje inne istotne kwestie, wynikające ze szczególnych uwarunkowań. W Warunkach Zabudowy będą także wskazane czynności, które musimy podjąć, żeby otrzymać pozwolenie na budowę (np. uzgodnienie projektu z konserwatorem zabytków). Warto pamiętać, że decyzja o warunkach zabudowy jest czasowa i ważna do czasu powstania planu przestrzennego. Zdarza się, że urząd nie wyda decyzji o warunkach zabudowy (np. gdy żadna z sąsiednich działek dostępnych z tej samej drogi publicznej nie posiada zabudowy lub ich zabudowa nie pozwala na określenie charakteru przyszłej zabudowy). Brak decyzji lub zastrzeżenia co do jej warunków daje możliwość zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (taki zapis powinien znaleźć się w dokumencie, który otrzymamy z urzędu).

    3.4. Jak kupić dobrą działkę? – kilkanaście przydatnych porad

    Przede wszystkim sprawdź, kto jest właścicielem działki (gdy właścicieli jest kilku, na sprzedaż potrzebna jest zgoda wszystkich, sprawdzić to można w Sądzie Ksiąg Wieczystych, w którym mamy wgląd do ksiąg wieczystych i możemy otrzymać wypis sądowy lub w Wydziale Geodezji Urzędu Gminy, gdzie możemy odebrać wyrys z ewidencji gruntów).

    Lokalizacja jest ważna!

    Nabycie odpowiedniej działki budowlanej to już połowa sukcesu. Przed zakupem warto się zastanowić i przeanalizować (głównie pod względem możliwości finansowych) szukamy działki miejskiej/podmiejskiej też dopuszczamy zakup ziemi w dalszej odległości od centrum, a co się z tym wiąże – tańszej. Policzmy, ile czasu zajmie nam dojazd do pracy odwiezienie dzieci do szkoły w razie awarii samochodu zdołamy dostać się do miasta komunikacją miejską/podmiejską. W jakim stanie jest droga dojazdowa, kto ją nadzoruje (problem napraw i odśnieżania). A jeśli mamy już upatrzony teren, warto rozważyć kilkanaście innych aspektów: • zwróć uwagę na usytuowanie względem stron świata (wpływ na energooszczędność, doświetlenie budynku. Jeśli działka z wjazdem od południa – szukaj domu z zaprojektowanym salonem od strony frontowej – pozwoli Ci to optymalnie wykorzystać potencjał i działki i domu), • oceń infrastrukturę techniczną np. dostęp do gazu, jeśli takowego nie ma, zastanów się, jaka jest możliwość zastosowania innego ogrzewania (ogrzewanie na paliwo stałe, pompa ciepła), • komunikacja (czy daleko do miasta, odległość od centrum, jaki dojazd jest komunikacja miejska/podmiejska), • okolica (sąsiedztwo sklepów, obiektów usługowych, parków, przedszkoli, szkół, terenów rekreacyjnych, place zabaw), • co jest w zapisie MPZP (jaki dom można postawić na działce – wysokość elewacji, kąt nachylenia dachu, rodzaj dachu, linia zabudowy, czasem bardziej szczegółowe wytyczne jak rodzaj pokrycia dachowego, kolor dachówki itp. Jeśli teren objęty jest nadzorem konserwatorskim, może wystąpić konieczność spełnienia dodatkowych warunków), • czy jest dojazd do posesji (droga utwardzona, służebność, dostęp do drogi publicznej jest szansa na zbudowanie przez gminę drogi asfaltowej lub utwardzonej), • jaki stan wód gruntowych (jeśli wysoki – może być problem z podmakaniem terenu. Uwaga na tereny zalewowe, ale można wybudować tam specjalnie zaprojektowany dom np. Okinawa LMZ03 Lipińscy Domy) • rodzaj gruntu (uwaga na budowę na szkodach górniczych, konieczność dostosowania fundamentów, trudność w wykonaniu podpiwniczenia) • wysokość terenu względem drogi (poniżej poziomu drogi - problem z wodą, możliwość zalewania działki), • nachylenie terenu (najkorzystniejsza jest orientacja południowa i zachodnia, przy północy – budynek może być dodatkowo zacieniany), • starodrzew (piękna działka, ale duże koszty ewentualnej wycinki), • teren pod opieką konserwatora zabytków (konieczność uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych od wojewódzkiego konserwatora zabytków. Ponadto budowa domu na takim terenie może wymagać spełnienia specjalnych warunków, co wpływa na koszty projektowe i wykonawcze. Czasem występuje konieczność wybudowania domu wg. ścisłych wytycznych, np. z wyraźnie określonym rodzajem i kolorem ścian czy pokrycia dachowego, dachem z naczółkami), • sąsiedztwo w okolicy (warto zwrócić uwagę na uciążliwe sąsiedztwo typu: fabryki, przepompownie, obiekty przemysłowe, szkoły, droga szybkiego ruchu, fermy zwierząt, wysypiska śmieci. Dobrze jest również sprawdzić w planie zagospodarowania przestrzennego plany wobec sąsiadujących działek – pod jaką zabudowę/działalność są przeznaczone), • infrastruktura podziemna (wkopane kable, które czasem trzeba przełożyć, z czym wiążą się wysokie koszty, wodociągi, kanalizacje, instalacje burzowe) oraz słupy wysokiego napięcia, linie naziemne, transformatory prądu, przepompownie, • bliskość stojących zbiorników wody typu stawy przeciwpożarowe, duże oczka wodne, zbiorniki retencyjne (komary, uciążliwe zapachy).

    3.5. Odległości budynku od granicy działki

    Obowiązujące aktualnie przepisy precyzujące odległość budynku od granicy działki weszły w życie 8 lipca 2009 i stanowią one następująco: • jeśli budynek posiada otwory okienne/drzwiowe, to odległość od granicy działki musi być nie mniejsza niż 4 metry (dotyczy to także okien dachowych i szczytowych), • w przypadku ściany bez otworów, minimalna odległość od granicy to 3 metry (w tym przypadku są dwa sposoby liczenia odległości. Pierwszy to pomiar od najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego, drugi – bardziej restrykcyjny – wymaganą odległość 4 m należy zachować od położonej najbliżej granicy części ściany z otworami. • wystające elementy budynku mogą być usytuowane nie bliżej niż 1,5 metra od granicy sąsiedniej działki (dotyczy to okapów, balkonów, gzymsów, zadaszenia wejścia, tarasów, schodów zewnętrzne, ramp). • budynek można umiejscowić w granicy działki lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m (co zapewnia swobodny dostęp do ściany w celu np. jej remontu) w następujących przypadkach: gdy stanowią tak zapisy w planie zagospodarowania lub w warunkach zabudowy, lub gdy działka budowlana ma szerokość mniejszą niż 16m. Warunkiem jest to, że ściana graniczna nie może posiadać okien czy drzwi oraz należy przestrzegać przepisów pożarowych oraz tych mówiących o nasłonecznieniu. • dom można zlokalizować w samej granicy działki, jeżeli planowany budynek będzie przylegał całą swoją ścianą do ściany już istniejącego domu, dla którego istnieje decyzja na pozwolenie na budowę. Warunkiem jest to, że wymiary planowanego budynku (a w zasadzie jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki) nie mogą być większe niż wymiary istniejącego obiektu. Przepis ten ma zastosowanie w zasadzie jedynie w sytuacji, gdy budynek na sąsiedniej działce już stoi lub jedna ze stron ma decyzję o pozwoleniu na budowę. Jeśli natomiast dwie działki są niezabudowane i dla żadnej z nich nie ma wydanego pozwolenia na budowę w granicy, to taka lokalizacja budynków nie będzie możliwa (przepisy wyraźnie uzależniają budowę w granicy od wcześniejszego uzyskania przez jednego z sąsiadów ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę). • nie ma ograniczeń w lokalizacji od granicy działki dla kondygnacji podziemnych. Dlatego więc piwnice czy garaże podziemne mogą być budowane w granicy.

    4. Zakup projektu. Czym się kierować?

    Każdy, kto planuje budowę domu, ma w głowie pewien jego obraz. Wiemy mniej więcej, ile chcemy mieć pokoi kuchnia ma być zamknięta otwarta, marzymy (lub nie) o kominku, wielkiej garderobie, poręcznej spiżarni czy osobnym, zacisznym gabinecie do pracy. Kiedy już dokonamy wyboru pod względem wytycznych i ograniczeń wynikających ze specyfiki działki czy warunków zabudowy, trzeba doprecyzować, jaki ostatecznie ma być nasz wymarzony dom. W tym celu warto przeanalizować kilka podstawowych zagadnień. • posiadana działka – jaka jest minimalna szerokość działki, a w związku z tym, jaki budynek możemy wybudować przy zachowaniu minimalnych odległości od jej granicy. Jaki jest grunt na naszym terenie, w związku z czym czy opłacalne jest budowanie piwnicy (jeśli takową planujemy), orientacja działki (dla obszaru z wjazdem od południa warto wybrać dom o tak zaplanowanej funkcjonalności, by optymalnie wykorzystać nasłonecznienie i np. z salonem od strony frontowej). Czy do działki doprowadzona jest sieć gazowa (jeśli nie, trzeba rozważyć inny rodzaj ogrzewania: paliwo stałe, pompa ciepła itp.) oraz czy jest kanalizacja (jej brak oznacza potrzebę budowy szamba). • metraż domu- zależny od liczby domowników. Jeśli w perspektywie dzieci się wyprowadzą, na starszych wiekowo rodziców może spaść obowiązek sprzątania, utrzymania, konserwacji i remontu budynku oraz dbania o teren wokół domu), • potrzeby rodziny (liczba domowników, ich wiek, tryb życia rodziny, specyfika pracy). Jeśli dużo czasu spędzamy wspólnie, warto pomyśleć o dużym salonie i może otwartej na niego kuchni. Takie miejsce może stanowić serce domu, gdzie domownicy z przyjemnością będą spędzali czas w swoim gronie. Wówczas można zaplanować mniejsze sypialnie, służące właściwie tylko do wypoczynku. Jeśli natomiast domownicy spędzają czas raczej w swoich pokojach, warto zaprojektować je większe, może z własną łazienką. Osoby pracujące w domu powinny pomyśleć o wydzieleniu własnego gabinetu, a prowadzące działalność usługową (gabinet lekarski, kosmetyczny, fryzjerski czy gabinet masażu itp.) o wyodrębnieniu tej części, być może z zaplanowanym niezależnym wejściem. Osoby, które dużo gotują na pewno ucieszą się z dużej, funkcjonalnej kuchni, wyposażonej może w wyspę kuchenną. Przyda się także podręczna spiżarnia. Może warto pomyśleć o domowej siłowni bibliotece? Z drugiej strony jednak, nie warto inwestować w osobny pokój gościnny, jeśli goście odwiedzają nas sporadycznie. • układ funkcjonalny (dom parterowy, wygodniejszy dla seniorów dom z użytkowym poddaszem, wymagający mniejszej powierzchniowo działki, ale trzeba wchodzić po schodach oraz pomieszczenia na poddaszu są najczęściej ze skosami – nie jest to wygodne dla wysokich osób). Dom z użytkowym poddaszem lub dwukondygnacyjny wybiorą raczej osoby, którym zależy na wyraźnym oddzieleniu strefy dziennej (salon z kuchnią i łazienką zlokalizowany na parterze) od strefy prywatnej na poddaszu czy drugim piętrze (sprawdź projekty domów piętrowych). • bryła prosta lub rozłożysta. Im prostsza bryła i dach, tym dom jest tańszy w budowie. Zastosowanie powszechnie dostępnych, standardowych rozwiązań zoptymalizuje koszty. Np. duże przeszklenia są efektowne, ale wielkie okna o specyficznych kształtach czy wymiarach, często robione na zamówienie, mogą kosztować kilkakrotnie więcej. Dach dwuspadowy jest zdecydowanie łatwiejszy do wykonania, a co za tym idzie – po prostu tańszy. • możliwości finansowe. Przy planowaniu budżetu budowy dobrze jest wykonać kosztorys inwestorski, w którym dosyć precyzyjnie można określić czekające nas wydatki. Wielu inwestorów nie oszacowuje niestety nakładów finansowych i zdarza się, że kolejny etap budowy przeciąga się w czasie bądź lub zostaje wykonany możliwie najtaniej. Dobrze więc racjonalnie rozłożyć koszty na cały etap budowy, pamiętając także o zagospodarowaniu terenu – ogrodzeniu, ogrodzie itp. Mało kto chce mieszkać w domu, który jest w ciągłej budowie i poszczególne prace wykonywane są w zależności od napływu kolejnych środków. Warto również pamiętać, że każdy dom wymaga konserwacji i raz na jakiś czas remontu, co wiąże się z kosztami. • zastosowanie zbyt wielu technologii i rozwiązań. Zdarza się, że inwestorzy stosują kilka technologii na raz i to zupełnie niepotrzebnie. W pogoni za potencjalnymi zyskami łatwo można wpaść w pułapkę przeinwestowania a nakłady nie zwrócą się w racjonalnym okresie czasu. • standard energetyczny domu. Obecnie obowiązujące przepisy skłaniają inwestora do budowy domu o dobrych parametrach energetycznych. Jest jednak spora rzesza osób, które chcą zainwestować w dom energooszczędny lub pasywny po to, by płacić niskie rachunki za ogrzewanie w trakcie mieszkania. Trzeba się więc zastanowić, by wydać nieco więcej (ok6% na dom energooszczędny i 25% na dom pasywny) na etapie budowy i potem mieszkać taniej jednak wybrać budynek o standardowym zapotrzebowaniu na energię. • standard wykończenia domu.

    4.1. Projekt gotowy czy indywidualny?

    Dlaczego projekt katalogowy? Za i przeciw.

    • ogromny wybór projektów typowych na rynku – z jednej strony to dobrze. Z drugiej strony mimo tak wielu propozycji, rzadko udaje się znaleźć dom idealny, • niewielki koszt zakupu dokumentacji projektowej (od około 2000 zł) • dodatkowo doliczyć trzeba koszt adaptacji, • niewielkie koszty dodatkowe w przypadku wprowadzania niewielkich zmian, • rozległe zmiany są kosztowne, mogą też zaburzyć funkcję i niekorzystnie wpłynąć na bryłę budynku, • dla osób szukających raczej typowych rozwiązań, zwłaszcza pod względem funkcjonalności, • konieczność kompromisu pomiędzy oczekiwaniem, a tym, co oferuje gotowy projekt, • widoczne wizualizacje bryły budynku, • dzięki wizualizacjom wnętrz możliwość obejrzenia domu „od środka”, • możliwość uzyskania opinii i informacji od innych budujących, • możliwość obejrzenia już wybudowanych domów, • możliwość zakupu projektu bez wychodzenia z domu, • duża możliwość modyfikacji i zmiany w wyglądzie zewnętrznym sprawia, że z projektu typowego można zrobić niepowtarzalny i wyjątkowy budynek, • możliwość wyboru projektu małych domów, • możliwość zakupu projektu garażu.

    Na co zwrócić uwagę przy wyborze projektu domu z katalogu

    • czy odpowiada nam funkcjonalność domu, • czy wielkość i ustawność pomieszczeń są dobre, • czy w projekcie są pomieszczenia pomocnicze (spiżarnia, kotłownia itp.), • jaka jest konstrukcja domu – im bardziej skomplikowana, tym droższa w realizacji i droższe będą ewentualne zmiany.

    A może dom „szyty na miarę”? Za i przeciw

    • znacznie wyższa cena projektu (100-150 zł netto za m2 projektowanej powierzchni użytkowej), co przy budynku o metrażu 100 m2 daje kwotę 10-15 tys. zł netto. • dłuższy czas realizacji projektu, zależny bardzo od ustaleń między inwestorem a architektem. Sama faza projektowania nie trwa długo, najwięcej czasu zabiera ustalenie szczegółowej koncepcji domu, • możliwość wyboru architekta, którego styl projektowania nam odpowiada, który nie tylko przerzuci na papier nasze pomysły, ale również doradzi dobre rozwiązania i odwiedzie nas od zupełnie nietrafionych pomysłów, • projekt szyty na miarę, dostosowany dokładnie do potrzeb pod względem funkcjonalnym, wizualnym, • dowolność w wyborze materiałów budowlanych, rozwiązań konstrukcyjnych, sposobu ogrzewania itp., • dla osób szukających niestandardowych rozwiązań (sauna, siłownia w piwnicy, basen, studio nagrań, lokal usługowy gabinet w budynku), • dla właścicieli „trudnych”, nietypowych działek – narożnych, projekty domów na wąską działkę, z niekorzystną orientacją względem stron świata, z kłopotliwym sąsiedztwem, na specyficznych gruntach (ochrona konserwatora zabytków, szkodach górniczych itp.).

    Co warto wiedzieć przy zleceniu projektu indywidualnego

    • czy wybrany architekt ma odpowiednie doświadczenie i czy jego styl projektowania jest nam bliski, • ważna jest umiejętność słuchania i współpracowania z architektem, bo tylko wtedy można zaprojektować wygodny, przemyślany dom, który długie lata będzie nas cieszył, • architekt z doświadczeniem na pewno nie przeniesie bezkrytycznie pomysłu inwestora na papier, co pozwoli uniknąć zaprojektowania koszmarku budowlanego za niemałe pieniądze.

    4.2. Adaptacja projektu

    • czy jest obowiązkowa? Tak – jest to obowiązkowy zakres pracy nad projektem. • kto to robi? Adaptację przeprowadza się u wybranego architekta adaptującego, najlepiej ze swojej okolicy. Kontakty do takich osób często znajdują się w lokalnych urzędach miasta czy gminy. • na czym polega? W ramach adaptacji przeprowadza się następujące czynności: - projekt zagospodarowania działki (naniesienie budynku na mapę działki, ustalenie wjazdów, przyłączy, ewentualnie szamba czy oczyszczalni przydomowej), - adaptacja do warunków lokalnych charakterystyki energetycznej i analizy wykorzystania źródeł energii odnawialnych - dostosowanie projektu do warunków lokalnych (np. adaptacja fundamentów do gruntu, dostosowanie budynku do stref: wiatrowej, śniegowej itp.), - ewentualne wprowadzenie zmian (na życzenie inwestora). • ile kosztuje? Ceny adaptacji mogą różnić się w zależności od rejonu Polski oraz zakresu – czy projekt był adaptowany tylko w obowiązkowym zakresie, bądź też czy architekt wprowadził zmiany. Bardzo ogólnie można przyjąć, że są to koszty pomiędzy 1500-3000 zł za dostosowanie do warunków lokalnych (bez zmian). Wprowadzanie zmian w projekcie jest płatne dodatkowo.

    4.3. Czy w projekcie katalogowym można wprowadzać zmiany?

    Tak – można. Zmiany w projekcie gotowym są możliwe do wprowadzenia na dwa sposoby: 1. na podstawie wydanej przez autora projektu (biuro architektoniczne) bezpłatnej zgody na zmiany (można je wprowadzić u lokalnego architekta na etapie adaptacji projektu do warunków lokalnych), 2. w biurze architektonicznym, które jest autorem projektu (wprowadzenie zmian jest odpłatne, wyceniane indywidualnie w kontekście konkretnego projektu).

    5. Formalności związane z budową domu

    5.1. Formalności przed budową

    5.2. Pozwolenie na budowę

    Istnieją dwie możliwości wystąpienia o zgodę na rozpoczęcie budowy: 1. zgłoszenie budowy (Nowelizacja ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku prawo budowlane (Dz. U. 2016.290 z dnia 2016.03.08) dokonana z dniem 28 czerwca 2015 roku), 2. pozwolenie na budowę, wydawane przez właściwy dla lokalizacji Wydział Architektury. Zgłoszenie budowy funkcjonuje w przepisach od niedawna i w założeniu ma uprościć i skrócić formalności do niezbędnego minimum, w praktyce – zwłaszcza w większych miejscowościach, termin ten często jest taki sam lub może być dłuższy (w razie wniesienia sprzeciwu od decyzji) jak w przypadku ubiegania się o wydanie pozwolenia na budowę. Gdzie się składa zgłoszenie? W Wydziale Architektoniczno-Budowlanym lokalnego urzędu (starostwo lub w urzędzie miasta na prawach powiatu) W jakiej formie zgłasza się budowę? Na formularzu zgłoszenia dostępnym w urzędzie lub można go pobrać ze strony internetowej Co powinien zawierać formularz zgłoszenia? - informację o terminie rozpoczęciu robót oraz o zakresie i sposobie wykonania prac budowlanych, - oświadczenie o tym, że posiadamy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, - dodatkowe rysunki i uzgodnienia dotyczące budowy (w zależności od potrzeb – ustala to urzędnik przyjmujący zgłoszenie), - dokumentację projektową (w czterech egzemplarzach, wraz z uprawnieniami i wpisami do izb zawodowych wszystkich osób opracowujących projekt, z datą na dzień sporządzenia dokumentacji), - w przypadku planowanej budowy przyłączy albo np. zbiornika na gaz płynny (do 7m3) wraz z instalacją trzeba dodatkowo uzupełnić zgłoszenie o projekt zagospodarowania działki lub terenu przygotowany przez uprawnionego projektanta. W jaki sposób otrzymamy zgodę urzędu? W przypadku zgłoszenia na budowę urząd wydaje tzw. zgodę milczącą, co oznacza, ze jeśli w ciągu 21 dni nie otrzymamy sprzeciwu, można zacząć pracę. W interesie inwestora jest jednak wystąpić o potwierdzenie tej zgody na piśmie (zaświadczenie w trybie artykułu 217 Kodeksu postępowania administracyjnego). Po upływie tego terminu w urzędzie następuje ostemplowanie dokumentacji projektowej, którą należy odebrać i można przystąpić do prac budowlanych. W tym celu należy dokonać odpowiedniego wpisu w dzienniku budowy. Czy można uzupełniać braki w zgłoszeniu? Tak – urząd może wezwać inwestora do uzupełnienia dokumentów w określonym terminie. Co ważne, takie wezwanie przerywa 30 dniowy okres przewidziany na wniesienie sprzeciwu, który ponownie zaczyna się od kolejnego dnia, w którym uzupełniono braki. Jeśli inwestor nie uzupełni zgłoszenia o wymagane dokumenty, urząd wyda decyzję o sprzeciwie. Ile mamy czasu na rozpoczęcie robót budowlanych? Do budowy należy przystąpić w ciągu 3 lat od określonego w zgłoszeniu terminu. Jeśli nie zmieścimy się w tym czasie, zgłoszenie traci ważność i całą procedurę należy uruchomić na nowo. Czy potrzebny jest kierownik budowy oraz dziennik budowy? Tak – również w przypadku budowy na podstawie zgłoszenia jest formalny wymóg prowadzenia dziennika budowy oraz zatrudnienia kierownika budowy. Terminy urzędnicze obowiązujące w trybie zgłoszenia budowy: - wydanie milczącej zgody lub wydanie decyzji o sprzeciwie – do 21 dni - opublikowanie informacji o sprzeciwie lub jego braku - do 3 dni od zaistniałego faktu, Zgłoszenie budowy – dodatkowe informacje. Procedurę zgłoszenia zazwyczaj powierza się lokalnemu architektowi (ale według obowiązującej ustawy, nie musi być to osoba z uprawnieniami budowlanymi), który powinien sprawdzić parametry działki, jak i wybranego projektu, spełniają stawiane dla nich wymogi formalne i techniczne. Analizuje również planowana budowa będzie miała wpływ na istniejącą już zabudowę lub sąsiednie działki. W kontekście wybranego projektu sprawdza się więc: - czy planowany budynek nie będzie ograniczał dostępu światła słonecznego sąsiednim budynkom, - czy będą zachowane wymagane odległości samego budynku od granicy działki, jak i poszczególnych elementów zagospodarowania terenu (zbiorniki gazowe, szamba, przydomowe oczyszczalnie itp.), - czy spełnione są warunki ochrony przeciwpożarowej, - czy dla wybranego terenu należy spełnić jeszcze jakieś formalne przepisy dotyczące ochrony środowiska, zabytków czy szczególnych wytycznych w zakresie dróg publicznych czy podobnych. Jeśli analiza wykaże, że projekt zgodny jest z wszelkimi wytycznymi formalnymi, a zasięg jego oddziaływania nie wpływa na działki sąsiednie, można dokonać zgłoszenia budowy. W przypadku zgody można zacząć budowę, a o jej rozpoczęciu powiadomiony zostaje powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Po skończonych pracach budowlanych inspektor powinien powiadomić Państwową Inspekcję Nadzoru Budowlanego i jeśli ta nie wniesie sprzeciwu (w ciągu 14 dni), dom można zacząć użytkować. Pozwolenie na budowę. Uzyskanie pozwolenia na budowę trwa dłużej niż zgłoszenia, ale jest nadal często wybierane przez inwestorów, choćby na konieczność skorzystania z tej opcji przy kredycie bankowym. W niektórych przypadkach skorzystanie ze zgłoszenia jest niemożliwe i uzyskanie pozwolenia na budowę jest jedyną możliwością. O pozwolenie na budowę trzeba się starać, jeśli obszar oddziaływania planowanej inwestycji będzie wykraczał poza posiadaną działkę i wpływał na sąsiednie tereny (np. poprzez uciążliwy hałas, zacienienie itp.) lub leży na obszarze ochrony przyrodniczej. W tym ostatnim przypadku uruchamia się z urzędu postępowanie środowiskowe, które ma zbadać ewentualny pływ inwestycji na środowisko. Pozwolenie na budowę jest także niezbędne w przypadku budowy domów wielorodzinnych, szeregowych czy bliźniaków. Bez względu na to wybierzemy budowę na podstawie zgłoszenia pozwolenia, zobligowani jesteśmy do złożenia następujących dokumentów: 1. projekt budowlany (w czterech egzemplarzach wraz z uprawnieniami i wpisami do izb zawodowych wszystkich osób opracowujących projekt (z datą na dzień sporządzenia dokumentacji) wraz z przygotowaną przez lokalnego architekta adaptacją, 2. oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 3. jeśli dla naszej działki nie ma uchwalonego Planu Zagospodarowania Przestrzennego, należy przygotować także decyzję o Warunkach Zabudowy, 4. jeśli planowany budynek w całości lub części przeznaczony jest na działalność komercyjną (sklep, gabinet itp.), trzeba przedstawić potwierdzenie dokonania odpowiedniej opłaty, Tak, jak w przypadku budowy na podstawie zgłoszenia, ewentualne braki w dokumentacji należy uzupełnić, a czas na wydanie decyzji wydłuży się. Żeby zacząć budowę, decyzja urzędnicza musi się uprawomocnić, co następuje po 14 dniach od daty jej wydania, o ile nie strony postępowania nie zgłoszą sprzeciwu. Tak jak w przypadku budowy domu na podstawie zawiadomienia, również w przypadku pozwolenia na budowę na inwestorze ciąży obowiązek zawiadomienia powiatowego inspektora nadzoru budowlanego o terminie rozpoczęcia prac. Prowadzenie budowy na podstawie pozwolenia wymaga zatrudnienia kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy. Terminy urzędowe w przypadku budowy na podstawie pozwolenia na budowę są następujące: - wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę – do 65 dni, - czas na wniesienie sprzeciwu od wydanej decyzji – 14 dni, Budowa domu.

    6. Budowa domu. Przegląd najpopularniejszych sposobów budowy domu

    6.1. Tradycyjna technologia murowana

    Domy stawiane w tradycyjnej technologii murowanej niezmiennie królują na polskich działkach. Taki dom postrzegany jest jako budynek o długiej żywotności, bezpieczny i trwały, a więc służący przez kilkadziesiąt lat i wygodny do zamieszkania przez wielopokoleniową rodzinę, co w Polsce jest nadal dosyć częste. Ponadto Polacy dosyć rzadko się przenoszą i są raczej przywiązani do miejsca, mało mobilni i stawiają dom na całe życie. Zalety tradycyjnej technologii murowanej: • długa żywotność, • trwała, stabilna konstrukcja, • duża odporność na warunki atmosferyczne, • duża akumulacyjność cieplna, a spadki temperatury powolne i mniej odczuwalne, • ogniotrwałość, • możliwość zastosowania wielu rozwiązań architektonicznych (możliwość zastosowania stropów o dużej rozpiętości), • wysoka dźwiękoszczelność, • duży wybór wykończeniowych, • wiele możliwości aranżacji wnętrza, • duży wybór sposobów ogrzewania, • duża dostępność ekip budowlanych, • duży wybór materiałów konstrukcyjnych, izolacyjnych i wykończeniowych, • niższa cena wykonania (możliwość zastąpienia droższych materiałów tańszymi, możliwość użycia materiałów rozbiórkowych itp.) Minusy tradycyjnej technologii murowanej: • dłuższy czas budowy domu w tradycyjnej, a poszczególne etapy takiej budowy potrzebują czasu ze względów technologicznych (schnięcie, zastyganie betonu itp.) • konieczność dostosowywania etapów prac do pór roku, • rozbudowa domu murowanego może być bardziej skomplikowana niż np. „szkieletów ki” i często

    6.2.Technologia szkieletu drewnianego

    Technologia szkieletu drewnianego to jeden z najszybszych i w Polsce coraz popularniejszy sposób budowy. Szczególnie zainteresowani są ludzie młodzi, często zmieniający pracę (a więc mobilni), otwarci na nowe rozwiązania. Technologię tę bardzo ogólnie podzielić można na dwa główne rodzaje: szkielet lekki (tzw. metoda kanadyjska) oraz metoda ciężkiego szkieletu drewnianego. Zalety technologii szkieletu drewnianego: • bardzo szybki czas realizacji - ok. 3-4 miesiące do standardu deweloperskiego (odpada konieczność osuszania, sezonowania, co przyspiesza prace wykończeniowe. • duża swoboda w budowie w szkielecie na terenach szkód górniczych czy w trudnych warunkach gruntowych (bryła domu „drewnianego” absorbuje drgania) • budynek można skutecznie i łatwo wygłuszyć, • wysokie właściwości termoizolacyjne, • mniejsze znaczenie warunków pogodowych na proces budowy, • możliwość powierzenia kompleksowej budowy firmie wykonawczej i uzyskania długoterminowej gwarancji, • oszczędności wynikające z przywiezienia gotowych elementów na budowę (wywóz odpadów budowlanych, zabezpieczenie placu budowy, mniejsze zużycie wody i prądu), Wady technologii szkieletowej drewnianej: • niższa żywotność budynku w technologii drewnianej w odniesieniu do domu tradycyjnego murowanego, • mniejsza odporność na ogień, • mniejsza elastyczność przy przeróbkach i wprowadzaniu zmian, • relatywnie wyższa cena realizacji, wiążąca się z tym, że pewnych etapów nie da się wykonać „metodą gospodarczą”, a w związku z tym – brak możliwości uzyskania oszczędności wynikających z wykonania prac samodzielnie, • mniejsza dostępność wyspecjalizowanych firm budowlanych, • konieczność zapewnienia odpowiedniego dojazdu do działki dla ciężkiego sprzętu np. dźwigu,

    6.3. Prefabrykowany dom z keramzytu

    Budowa domu z keramzytu przypomina nieco budowę z klocków – wielkogabarytowe elementy wykonywane są w fabryce i montowane na placu budowy. Główne składniki produktu to keramzyt (75 %), cement i piasek. Technologia ta ciągle jeszcze jest niezbyt popularna w Polsce, ale inwestorzy, którzy ją wybrali, chwalą mieszkanie w domach z keramzytu głownie ze względu na bardzo dobry mikroklimat. Główne atuty technologii prefabrykatów keramzytowych: • dobre parametry fizyczno-chemiczne, a co za tym idzie - przyjazny mieszkańcom mikroklimat, • bardzo krótki czas budowy (poskładanie elementów domu parterowego o powierzchni ok. 200m2 zajmuje 1-2 dni, przy czym ściany w fabryce produkuje się w ciągu doby. Cały dom można więc „poskładać" do stanu surowego otwartego do 4 tygodni. Budynek nie wymaga sezonowania, a co za tym idzie, można go szybko wykańczać (skraca się czas potrzebny choćby na nadzór placu budowy), • duża odporność na warunki atmosferyczne i wysoka odporność na rozwój pleśni, grzybów oraz zniszczenie przez owadów i gryzoni), • wysokie parametry akustyczne, • wysoka termoizolacyjność, • duża odporność pożarowa (dla ścian o grubości 15 cm, odporność ogniowa wynosi 120 min, a dla ścian 24 cm – do 300 min. W przypadku ścian działowych o grubości 12 i 15 cm, odporność ogniowa wynosi odpowiednio 120 i 180 min, • wykonywane w fabryce elementy cechuje duża dokładność i precyzja, • gotowe prefabrykaty są już przygotowane pod instalacje dzięki poprowadzonym w ścianach rurkom i puszkom) • ściany wymagają tynkowania (po obróbce gipsowej można je malować i tapetować), • duża elastyczność w budowaniu domów z różnych nowoczesnych projektów, o różnej bryle i stopniu skomplikowania, Wady technologii prefabrykacji keramzytowej: • trzeba zapewnić odpowiedni dojazdu dla ciężkiego sprzętu np. dźwigu, • wyższe – w porównaniu z tradycyjną technologią budowlaną – koszty budowy (brak możliwości wykonania pewnych prac metodą gospodarczą)

    6.4. Dom z bala

    Domy z bala można spotkać coraz częściej, ale i tak jest to jedna z rzadziej spotykanych technologii budowy. Przyczyną są na pewno dosyć wysokie koszty, ponieważ do budowy używa się litego drewna (jodła, sosna, świerk) o bardzo dobrej jakości, a co się z tym wiąże – wysokiej cenie. Ponadto praca przy budowie jest czasochłonna oraz wymaga doskonałej znajomości tematu, a więc wynajęcie wyspecjalizowanej firmy wykonawczej to niemałe koszty. Co ciekawe przy tym sposobie budowania - wszystkie instalacje i przewody (grube) muszą być umieszczone w stropach, a kable elektryczne prowadzi się szczelinach między balami. Zalety budowy domu z bala: • naturalny, przyjazny mieszkańcom mikroklimat, • doskonała propozycja dla zwolenników rozwiązań proekologicznych, • bardzo dobre parametry cieplne (w zimie w domu jest ciepło, w lecie panuje przyjemny chłód), • wysoka szczelność budynku, • dobre właściwości akustyczne (wyeliminowanie efektu echo), • charakterystyczny, niepowtarzalny wygląd budynku, • krótki czas budowy, niezależny od warunków pogodowych. Wady technologii bala drewnianego: • wysoka cena wykonania (w porównaniu do tradycyjnej technologii murowanej), • ze względu na osiadanie budynku - konieczność stosowania nietypowych rozwiązań, jak np. skrzynek amortyzacyjnych podczas montażu stolarki otworowej, • konieczność zastosowania podwójnych obróbek blacharskich przy kominie, • budowę trzeba zlecić wyspecjalizowanej firmie, • konieczność okresowej (zależnej głównie od warunków pogodowych) konserwacji budynku (inaczej budynek straci na wyglądzie i jego parametry techniczne mogą ulec pogorszeniu), • domy z bala dobrze wyglądają na leśnych czy wiejskich terenach, postawienie takiego domu w zabudowie podmiejskiej/miejskiej może źle wyglądać.

    7. Jak budować? – metoda gospodarcza, zlecenie budowy firmie wykonawczej (budowa pod klucz)

    Sposób budowy uzależniony jest na pewno od zasobności naszego portfela, ale także od tego mamy czas i możliwość czynnie uczestniczyć w budowie. Dla tych, którzy liczą koszty najlepsza będzie metoda gospodarcza, ale wymaga sporego zaangażowania się w proces budowy. Ci zaś, którzy mają mniej czasu, ale większe możliwości finansowe, raczej zlecą budowę firmie wykonawczej „pod klucz” i zdejmą z siebie większość obowiązków. Metoda gospodarcza: • możliwość wykonania niektórych prac samodzielnie, a więc taniej, • większa możliwość kontroli kosztów, • konieczność wzięcia na siebie obowiązku zakupu i dowozu materiałów, zatrudnienia poszczególnych ekip, • większa możliwość sprawdzenia wykonanych prac przed wykonaniem kolejnego etapu (konieczność zatrudnienia osoby nadzorującej, jeśli nie ma się dostatecznej wiedzy w danym temacie), • potrzeba poświęcenia dużej ilości czasu, co w połączeniu np. z pracą zawodową może wydłużyć czas budowy, Budowa domu „pod klucz”: • wybór jednego wykonawcy i podpisanie z nim umowy oznacza zazwyczaj, że bierze on odpowiedzialność nad zatrudnieniem ekip, zakupem materiałów oraz nadzoruje przebieg całej inwestycji, • zatrudnienie jednej firmy skraca proce budowy, • konieczność sprawdzenia referencji wybranej firmy, co daje gwarancję uczciwości, kompetencji i znajomości tematu, • mniejsze zaangażowanie inwestora, • większe koszty budowy w odniesieniu do budowy metodą gospodarczą, • kierownik budowy zostaje wskazany przez firmę wykonawczą, co może oznaczać, że będzie nieobiektywny i jego działania będą prowadzone z korzyścią dla firmy, nie zaś dla inwestora, • w przypadku zlecenia pracy firmie wykonawczej, warto zastanowić się nad zatrudnieniem niezależnego inspektora nadzoru inwestorskiego.

    8. Etapy budowy domu

    stan zero

    - w zakres prac na tym etapie wchodzą prace geodezyjne i ziemne (np. usunięcie humusu) oraz fundamenty

    stan surowy zamknięty

    - zawiera ściany nośne, kominy, strop i elementy żelbetowe, konstrukcję dachu(więźba), pokrycie dachu, okna i drzwi zewnętrzne, bramy garażowe

    stan deweloperski

    - zawiera wszystkie wcześniejsze etapy plus ścianki działowe, tynki, elewacja, instalacja wodociągowa (bez baterii i armatury), instalacje: kanalizacyjna, gazowa, c.o. -centralnego ogrzewania, elektryczna

    9. Nadzór na budowie

    Kierownik budowy – osoba, najczęściej zatrudniona przez inwestora lub działająca z ramienia firmy wykonawczej, która nadzoruje i koordynuje całość prac na budowie. W zakresie jego obowiązków należy przejęcie od inwestora placu budowy oraz zabezpieczenie go (zapewnienie bezpieczeństwa osobom i sprzętom na budowie), prowadzenie dziennika budowy, kierowanie inwestycją zgodnie z przepisami oraz wstrzymywanie jej w razie ewentualnych błędów czy ich niezgodności z projektem. Pilnuje on przede wszystkim prawidłowego wykonania poszczególnych etapów budowy, co poświadcza swoim podpisem. Przed zgłoszeniem budynku do odbioru sprawdza również działanie instalacji, urządzeń technicznych oraz kominów. inspektor nadzoru budowlanego – w ramach jednej inwestycji inspektor nadzoru budowlanego nie może być również kierownikiem budowy, ponieważ działa w imieniu Inwestora, a więc kłóci się to z jego zadaniami, które polegają na kontroli poprawności wykonania prac, jakości materiałów, sprawdzeniu instalacji i urządzeń. Często inspektor kontroluje również finansową stronę inwestycji pilnuje kosztów).

    10. Wygodnie i tanio. Standard energetyczny domu

    10.1. Czym są domy energooszczędne

    • konsumują 3-5 razy mniej energii do ogrzewania • kosztują tylko 5-6% więcej od standardowych i różnica ta z roku na rok maleje Podwyżki cen energii i wzrost kosztów ogrzewania budynków coraz widoczniej wpływają na wzrost zainteresowania nowoczesnymi technologiami pozwalającymi na obniżenie tych kosztów. Obowiązujące od 1 stycznia 2009r. nowe regulacje prawne w Polsce obligują właścicieli budynków, które są oddawane do użytku lub wprowadzane do obrotu gospodarczego, do sporządzania świadectw energetycznych. Obowiązek ten jasno wynika z Dyrektywy 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z 16.12.2002r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, której celem jest poprawa jakości środowiska, poprzez zmniejszenie zapotrzebowania energetycznego. Od dnia 29.04.2012 zaczęło obowiązywać zmienione Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Zgodnie z tym rozporządzeniem w każdym projekcie (niezależenie od wielkości obiektu) musi się znaleźć charakterystyka energetyczna budynku. Powinna ona być zgodna z przepisami dotyczącymi metodologii sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej – a więc zawierać obliczenia wskaźnika zużycia energii w kWh/m²/rok. Od dnia 01.01.2014 obowiązuje nowe Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013, zmieniające poprzednie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tymi zmianami obowiązują nowe zaostrzone dopuszczalne współczynniki przenikana ciepła dla przegród budowlanych. Kolejne zaostrzenia tych współczynników będą obowiązywały od 01.01.2017 i 01.01.2021 roku. Ostatecznie najbardziej rozpoznawalny wsp. U0 dla ścian w domach mieszkalnych będzie musiał wynosić nie więcej jak 0,2 W/m²K (dla porównania do końca 2013 roku wynosił maksymalnie 0,3 W/m²K). Od 2014 roku musimy zwracać uwagę na wsp. EP (kWh/m²rok) określający roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej. Do końca 2013 roku był on wyliczany dla każdego budynku osobno i musiał być mniejszy od tzw. współczynnika referencyjnego obliczonego dla danego budynku. Obecnie musi spełnić maksymalną zadaną wartość jednakową dla każdego budynku. Od 2014 roku dopuszczalne EP wynosi 120 kWh/m²rok, od 2017 - 95 kWh/m²rok, a od 2021 tylko 70 kWh/m²rok, co w praktyce wymusi budowanie domów prawie pasywnych bądź zużywających niemal wyłącznie energię odnawialną np. słoneczną. Współczynnik EP został wprowadzony niedawno, bo od 2009 roku. Najwłaściwiej energooszczędność budynku określa współczynnik EUco, ukazujący zapotrzebowanie budynku na ciepło do ogrzewania i wentylacji. Nie uwzględnia on rodzaju dostarczanej energii, sprawności urządzeń grzewczych ani strat środowiskowych spowodowanych wyprodukowaniem energii. Zobaczmy na podstawie wykresu z danymi jak zmieniała się i jak będzie dalej się zmieniać efektywność energetyczna domów budowanych w Polsce. Czym w świetle zmieniających się przepisów są zatem domy energooszczędne? Stają się rzeczywistością, czyli niedługo będą nowym standardem. O domu energooszczędnym możemy mówić dopiero wówczas, gdy jego zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, obniżymy poniżej poziomu 70 kWh/m²rok. Podział ten został wprowadzony w europejskiej normie ISO i uzależnia energooszczędność budynku od ilości energii potrzebnej do ogrzania 1m² powierzchni budynku w ciągu roku, czyli odpowiada naszemu współczynnikowi EUco. powyżej 70 kWh/m²/rok - dom poza klasą energooszczędności 30-70 kWh/m²/rok - dom energooszczędny 15-30 kWh/m²/rok - dom niskoenergetyczny 1-15 kWh/m²/rok - dom pasywny 0 kWh/m²/rok - dom zero energetyczny dom o dodatnim bilansie energetycznym - dom plus energetyczny Trzeba zwrócić uwagę, że od 2018 roku wszystkie budowane domy będą energooszczędnymi w dzisiejszym rozumieniu. Tyle wynika z przepisów. Inną sprawą jest, jak takie domy konstruować. Potrzebna jest tutaj interdyscyplinarna wiedza, doświadczenie i sporo wykonywanych analiz do każdego projektu. W skrócie dom energooszczędny jest to taki dom, który posiada: • dobrą izolację przegród zewnętrznych w tym stolarki okiennej i drzwiowej • zredukowane mostki termiczne • wysokosprawny system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła • wysokosprawną instalację grzewczą Ponadto, dom energooszczędny powinien zużywać jak najmniej energii na codzienną eksploatację, tzn. oświetlenie, pracę urządzeń gospodarstwa domowego itp. Powinien zarazem przyczyniać się do redukcji emisji dwutlenku węgla do atmosfery i w miarę możliwości wykorzystywać jak największy procent energii odnawialnej - słonecznej, wiatrowej, gruntowej, biomasy. Znając wpływ przegród na utratę ciepła przez budynek, można podjąć odpowiednie działania, mające na celu jego redukcję. Każde z zastosowanych rozwiązań powoduje poprawę w bilansie energetycznym, jednak dopiero użycie ich kompleksowo daje pełny efekt. 2. ZASTOSOWANE ROZWIĄZANIA WPŁYWAJĄCE NA ZMNIEJSZENIE ZAPOTRZEBOWANIA NA CIEPŁO • Poprawa izolacyjności termicznej zewnętrznych przegród budowlanych, • Zwiększenie izolacji cieplnej - 20 cm na ścianach (Uo poniżej 0,15 W/m²K) i pod podłogą na gruncie, 30 cm w dachu - (wartości dla styropianu wzbogaconego grafitem - NEOPOR®) • Poprawa parametrów stolarki okiennej - nie gorsze niż Uo=1,2 W/m²K dla ramy i Uo=0,6 W/m²K dla szyb. • Szczelne połączenie izolacji termicznej ścian i dachu Likwidacja mostków termicznych • Likwidacja pionowego mostka termicznego: - posadzka na gruncie jako płyta żelbetowa wsparta na ścianach fundamentowych za pośrednictwem specjalnych betonowo-styropianowych elementów (IZOMUR®), lub płyta fundamentowa na izolacji termicznej, - ocieplenie ścian fundamentowych czy krawędzi bocznych płyty warstwą 20cm styropianu, • Zminimalizowanie obwodowego mostka termicznego przy krawędziach otworów okiennych poprzez montaż stolarki w warstwie ocieplenia, • likwidacja mostka cieplnego na styku płyty balkonowej z wieńcem- izolacja specjalnymi elementami konstrukcyjnymi tzw. koszykami (ISOPRO®). Poprawa jakości klimatu wewnątrz domu • Zapewnienie nienaruszonej atmosfery wewnętrznej budynku - instalacja wentylacji mechanicznej i rekuperacji o wysokiej sprawności oraz kotły grzewcze kondensacyjne z zamkniętą komorą spalania, lub pompy ciepła, • Zapewnienie niewielkich dobowych wahań temperatury we wnętrzu - materiały na ściany zewnętrzne zapewniające akumulację ciepła, Dodatkowe zmniejszenie kosztów na energię • Właściwa architektura budynku: - bryła o korzystnym współczynniku A/Vli stosunek kubatury do powierzchni przegród zewnętrznych. Im mniejszy wsp. tym korzystniejszy, - uwzględnienie pasywnych zysków z energii słonecznej - odpowiednie ukształtowanie domu i zorientowanie wobec stron świata, • Możliwość zastosowania kolektorów słonecznych do podgrzewania wody użytkowej, • Wzmocnienie efektywności działania rekuperacji poprzez zastosowanie gruntowego wymiennika ciepła.

    10.2. Na czym polega dom pasywny

    Czym są domy pasywne, skąd pomysł na stworzenie tego typu budynków?

    Domy pasywne już od ponad dwudziestu lat powstają w Niemczech, Austrii i Europie Zachodniej. Ich założeniem jest niewykorzystywanie do ogrzewania paliw nieodnawialnych, gazu, oleju węgla. Żeby to uzyskać, dom taki musi być tak zaprojektowany, aby do ogrzewania potrzebował mniej niż 15 kWh/m² na rok. Wówczas do ogrzania wystarczy ciepło ziemi, słońca też ciepło wytwarzane przez mieszkańców podczas codziennego użytkowania. W Polsce też już możemy się pochwalić realizacją takiego domu, autorstwa Ludwiki i Miłosza Lipińskich z biura projektowego Lipińscy Domy, którego pasywność została potwierdzona certyfikatem niemieckiego Instytutu Domów Pasywnych w Darmstadt – najważniejszej instytucji sprawującej nadzór nad zachowaniem standardów pasywności, prowadzonej przez twórcę idei domu pasywnego dr Wolfganga Feinsta. Dom powstał w Smolcu pod Wrocławiem i jako obiekt pokazowy jest udostępniony do zwiedzania. Jakie są zasady wznoszenia domów pasywnych? Żeby uzyskać standard domu pasywnego, musi być spełniony szereg elementów współgrających ze sobą. Jego działanie opiera się na wzajemnych relacjach strat i zysków ciepła. Pozyskiwanie ciepła powinno być zoptymalizowane, a straty zredukowane do minimum. W praktyce pozyskiwanie ciepła odbywa się poprzez następujące elementy: zyski wewnętrzne (ciepło ludzi, urządzeń gospodarstwa domowego itp.), pasywne pozyskiwanie energii słonecznej poprzez przeszklenia południowych fasad, odzysk ciepła z wentylacji poprzez zastosowanie wymienników w instalacjach. Straty ciepła natomiast są redukowane poprzez wybitną izolację cieplną i kompaktową formę domu. Z jakich materiałów powstają domy pasywne są specjalne materiały, których należy użyć do ich wznoszenia? Naszym głównym założeniem było zaprojektowanie domu pasywnego z materiałów ogólnie dostępnych w Polsce. Dotyczy to zarówno konstrukcji, jak i ocieplenia okien. Żeby zapewnić izolację wszystkich przegród zewnętrznych konieczne było zastosowanie srebrnoszarego styropianu Termo Organiki, wyprodukowanego na bazie Neoporu firmy BASF. Użyto go do izolacji ścian, podłogi, dachu i fundamentów. Zastosowaliśmy także okna i drzwi o lepszych parametrach cieplnych firmy Rehau. W ścianach fundamentowych ostatnią warstwą bloczków jest Isomur firmy Jordahl&Pfeifer, który zapobiega powstawaniu mostków termicznych. Tak dobrze zaizolowany domwyposażyliśmy w następujące instalacje, które zapewniają zyski ciepła: wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, kolektory słoneczne Viessmann do podgrzewania wody użytkowej, gruntowy wymiennik ciepła Rehau, który wstępnie podgrzewa powietrze dostarczane do domu. Te wszystkie instalacje łączy jedna centrala grzewcza – Vitotres firmy Viessmann. Jakie są koszty utrzymania takiego domu? Dom pasywny ma zapotrzebowanie na ciepło zredukowane do poziomu max. 15 kWh/m²rok. Powinno ono być pokryte z energii powstającej w domu z czynności gospodarczych i od mieszkańców, a także dzięki pasywnemu pozyskiwaniu energii słonecznej i ewentualnie energii cieplnej gruntu. Według naszych obliczeń, roczne koszty ogrzewania takiego domu powinny plasować się na poziomie 300-400 zł netto. Jest to koszt energii elektrycznej potrzebnej do pracy pompy ciepła dogrzewającej powietrze wprowadzane na układ wentylacji mechanicznej. Do tego dochodzą jeszcze koszty związane z pracą wentylacji mechanicznej niemniej jednak nie są one zaliczane do kosztów ogrzewania. Koszty te mogą w dużym stopniu zależeć od sposobu eksploatacji domu i ilości osób zamieszkujących. Właściwe koszty ogrzewania będzie można podać, gdy w tym domu zamieszka 4-5 osobowa rodzina. Niezamieszkały dom pasywny wg wskazań licznika zużycia energii konsumuje jej dwa razy więcej. Jaka jest cena wybudowania takiego domu? W czasie, kiedy budowaliśmy dom pasywny (2005 – 2006) koszt budowy domu były większe od domu standardowego o około 37-38%, a szacowany czas zwrotu inwestycji wynosił ponad 53 lata (przy założeniu, że dom energooszczędny byłby ogrzewany gazem ziemnym). Różnica wynikała z tego, że ceny materiałów do domów pasywnych były relatywnie wysokie w stosunku do materiałów standardowych. Prognozowaliśmy spadek cen materiałów potrzebnych do takiej budowy i poprawę opłacalności ekonomicznej. Obecnie (2012) koszt budowy domu pasywnego LDP1 wyniósł by 421.900zł i byłby większy o około 24% od domu standardowego. Czas zwrotu z inwestycji skrócił się do około 33lat. To ciągle jeszcze dużo, ale wyraźnie widać jak przez ledwie 6 lat poprawiła się opłacalność budowy domów pasywnych.

    11. Co jeszcze warto wiedzieć - przydatne informacje

    11.1. Prace geodezyjne i badanie gruntu

    Ten zakres prac jest bardzo istotny, ponieważ dzięki pracy geodetów, nasz przyszły dom będzie prawidłowo ulokowany na działce, a ocena stanu podłoża pozwoli dostosować budynek (fundamenty) do lokalnych warunków gruntowych, czasem łącznie z wymianą podłoża (jeśli działka jest gliniasta lub torfowa). Badanie gruntu polega na wykonaniu kilku odwiertów na terenie działki o głębokości co najmniej 3 m (jeśli planujemy dom bez piwnicy) i 6 – jeśli budynek będzie podpiwniczony. Badanie takie określi też poziom wód gruntowych, co jest istotną informacją, jeśli chcemy mieć piwnicę. Pozwoli także dokonać wyboru w danym przypadku lepsze będzie zastosowanie tradycyjnych fundamentów płyty fundamentowej. Te wszystkie zależności mają oczywiście wpływ na koszty inwestycji i dzięki badaniu gruntu, które nie jest obowiązkowe (jego koszt to około 100 zł za 1 m odwiertu), można dobrze ją zaplanować.

    11.2. Tradycyjne fundamenty czy płyta fundamentowa?

    Wykonanie fundamentów to jeden z ważniejszych etapów budowy i trzeba dołożyć dużej staranności, żeby zrobić to prawidłowo, ponieważ fundamenty mają wpływ na całą konstrukcję domu, a ich ewentualna naprawa jest nie tylko bardzo kosztowna, ale czasem ze względów technicznych niemożliwa. Od jakiegoś czasu coraz większą popularnością cieszy się płyta fundamentowa, której główną zaletą jest przenoszenie obciążeń z budynku na grunt poprzez dużą powierzchnię poziomą, co doskonale sprawdza się przy gruncie niejednorodnym, podatnym na osiadanie. Dzięki temu, że płytę wylewa się dosyć płytko, doskonale sprawdza się na działce, gdzie są wysokie stany gruntowe wód. Jeśli chodzi o koszty wykonania płyty w stosunku do kosztów zrobienia fundamentów, wykonanie płyty pozostaje droższe (ale w dużej mierze zależy to od konkretnej lokalizacji i gruntu).

    11.3. Rodzaje więźb dachowych. Ciesielska czy prefabrykowana

    Więźba dachowa to swego rodzaju szkielet, o drewnianej konstrukcji, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń zewnętrznych pochodzących od wiatru i śniegu. Tradycyjną (ciesielską) i nadal najpopularniejszą więźbę dachową podzielić można na trzy podstawowe rodzaje: krokwiową, jętkową i płatwiowo-kleszczową. Elementy więźby ciesielskiej wykonać można w tartaku. Rodzaj więźby dobiera się do budynku w zależności od jego konstrukcji (rozpiętości i obciążeń). Inwestorzy mogą także zdecydować się na zastosowanie więźby prefabrykowanej, wytwarzanej w fabryce i przywożonej, i składanej na placu budowy. Takiej więźby nie da się wykonać metoda ciesielską – musi być wykonana w profesjonalnym zakładzie i zamontowana przez specjalistów. Cechy charakterystyczne takiej więźby to duża dokładność wykonania, dobra jakość surowca (drzewa), szybki sposób montażu. Ten rodzaj więźby warto zastosować w domach o dużych rozpiętościach, tak by wygospodarować dużą powierzchnię otwartą bez potrzeby budowania wielu ścian nośnych.

    11.4. Rodzaje materiałów ściennych

    Decyzję o wyborze surowca, z jakiego powstanie dom, inwestor musi podjąć już na samym początku, bo od tego zależy koszt budowy, czas jej trwania oraz komfort przyszłych mieszkańców. Wśród najbardziej popularnych materiałów ściennych wymienić należy: silikaty, ceramikę poryzowaną, beton komórkowy. silikaty – to produkt, który powstaje z mieszanki piasku, wapna i wody ze składników ekologicznych. Cegły silikatowe mają charakterystyczną biała barwę. Można z nich budować zarówno ściany nośne, jak i działowe. Charakteryzują się wysoką izolacyjnością akustyczną oraz termiczną. Są odporne na grzyby i pleśń oraz na warunki atmosferyczne i ogień. Są materiałem ciężkim, a co za tym idzie, nieco trudniej wywiercić w nich kanały czy zamontować np. meble. ceramika poryzowana – pustaki poryzowane swoją strukturę (domieszkę powietrzną) zawdzięczają temu, że w trakcie ich wypalania stosuje się domieszkę drzewną. Utworzone w ten sposób pory dobrze wpływają na właściwości termiczne pustaków – ściany wolniej oddają ciepło. Dzięki temu dom z pustaków poryzowanych nie wychładza się zanadto zimą a w lecie panuje w nim przyjemna, niezbyt wysoka temperatura. Przy zastosowaniu ceramiki o grubości około 48-50 cm jej właściwości termiczne SA na tyle korzystne, że można zastosować samą ścianę bez ocieplenia (ściana jednowarstwowa). beton komórkowy – materiał składający się w kilkudziesięciu procentach z powietrza, co daje mu najwyższe właściwości termiczne. Dzięki temu ściana z betonu komórkowego może być wykonana jako jednowarstwowa. Jest to materiał lekki, przez to lubiany przez ekipy budowlane, doskonale nadaje się także do rozbudowy. Ma bardzo dużą odporność na ogień.

    11.5. Ocieplenie

    Najbardziej znanymi materiałami izolacyjnymi w Polsce są styropian i wełna mineralna. Styropian ma nieznacznie lepsze niż wełna mineralna parametry izolacyjności termicznej, ale niższe właściwości akustyczne. Jest odporny na nasiąkanie wodą. Wygodny w przypadku ocieplania powierzchni płaskich oraz przy izolowaniu piwnic i fundamentów. Wełna jest materiałem naturalnym, jest sprężysta, chętnie używana przy ocieplaniu powierzchni o załamaniach, trudno dostępnych. Jest niepalna, ale nasiąkliwa, co raczej dyskwalifikuje ją w przypadku ocieplania elementów domu narażonych na większy kontakt z wodą.

    11.6. Rodzaje dachów

    Dach jest bardzo widocznym elementem budynku, mającym ogromny wpływ na jego wygląd – niewłaściwie dobrany lub zmieniany w trakcie budowy może zachwiać proporcjami bryły. Ze względu na kształt i ilość połaci, rozróżnia się dachy jednospadowe, dwuspadowe, czterospadowe, wielospadowe, dachy płaskie, naczółkowe lub mansardowe. Najpopularniejsze w Polsce są dachy dwuspadowe, głównie ze względu na łatwość obróbek blacharskich oraz niewysoką cenę. Bardziej skomplikowane dachy są trudniejsze w wykonaniu, potrzeba na nie więcej materiału, a tym samym są po prostu droższe i bardziej podatne na błędy wykonawcze. Inwestorzy coraz częściej skłaniają się ku budowie domów z płaskim dachem, które swój rozkwit przezywały w latach 60 i 70 XX w. Taki rodzaj dachu ma tę zaletę, że zupełnie eliminuje skosy i można wykorzystać dwie lub więcej pełnowartościowych kondygnacji. Niestety nie każdy Plan Zagospodarowania Przestrzennego dopuszcza taki typ budynków i często zdarza się, że domu z płaskim dachem nie da się wybudować w wybranej lokalizacji. Dachy naczółkowe nawiązują do budownictwa tradycyjnego, są coraz rzadziej spotykane, podobnie jak dachy mansardowe, których praktycznie już się nie stosuje. Jeśli chodzi o pokrycia dachowe to wciąż najpopularniejsza jest dachówka ceramiczna lub cementowa, często stosuje się także blacho dachówkę, która jest na tyle estetyczna, że ciężko ją odróżnić od tradycyjnej dachówki, a jest dobrym rozwiązaniem dla osób szukających tanich rozwiązań.

    11.7. Kominy

    Dobór rodzaju komina zależy od tego, jakie dom będzie posiadać ogrzewanie. W przypadku ogrzewania paliwem stałym trzeba zrobić komin z materiałów żaroodpornych (cegła pełna, ceramiczna, szamotowa lub gotowych kształtek do kominów prefabrykowanych). Kominy dla ogrzewania niskotemperaturowego (olej, gaz) muszą zostać wykonane z materiałów kwasoodpornych, gdyż przy spalaniu tego typu paliwa skrapla się woda, która w połączeniu z tlenkiem siarki tworzy kwas. Inwestorzy mają do wyboru zrobienie komina z gotowego zestawu (prefabrykowany) lub wykonanie go tradycyjnie, poprzez wymurowanie. Prace muszą być wykonane z należytą starannością, ponieważ niedopuszczalne są jakiekolwiek rozszczelnienia komina, mogące stanowić śmiertelne zagrożenie dla mieszkańców.

    11.8. Okna i drzwi

    Obecnie na rynku jest szeroki wybór stolarki otworowej okiennej i drzwiowej. Dostępne są okna plastikowe, drewniane, aluminiowe o różnej klasie energetycznej, przeróżnych kolorach i wielu kształtach. Dla rozwiązań standardowych czy energooszczędnych producenci przewidzieli okna dwuszybowe, dla domów pasywnych można zakupić pakiety trójszybowe. W większości w projektach domów katalogowych stosuje się okna i drzwi o standardowych wymiarach, głownie ze względu na cenę. Natomiast inwestorzy szukający niestandardowych rozwiązań, okien o dużej powierzchni nietypowym kształcie, również nie powinni mieć problemu z ich zakupem – ograniczeniem może być jedynie cena, ale tak jest w przypadku większości towarów w niewielkich ilościach lub robionych na indywidualne zamówienie.

    11.9. Rodzaje ogrzewania

    Wybór ogrzewania wpływa nie tylko na koszty za energię, ale determinuje sposób użytkowania budynku. Inaczej mieszka się w niemal bezobsługowym domu zasilanym pompą ciepła i ogrzewaniem podłogowym, inaczej w takim, gdzie jest kocioł gazowy, a jeszcze inaczej, gdy dom ogrzewa kocioł na paliwo stałe, wymagający obsługi przez mieszkańców. Ogrzewanie na paliwo stałe wybierają inwestorzy niejako do tego zmuszeni – wiele bowiem działek nie ma jeszcze podłączenia do sieci gazowej. Kocioł na węgiel czy ekogroszek wymaga zaplanowania osobnej kotłowni, najlepiej z niezależnym wyjściem na zewnątrz. Trzeba również przewidzieć miejsce na składowanie opału. Zaletą tego typu ogrzewania jest najmniejszy koszt pozyskania ciepła. Kolejny rodzaj ogrzewania to kocioł gazowy. Popularność ogrzewania gazowego ciągle rośnie, głównie z uwagi na jego bezobsługowość i stosunkowo niewysokie koszty. Poza tym taki kocioł nie wymaga dużo miejsca i można go zlokalizować w niedużym nawet pomieszczeniu gospodarczym. Kolejny sposób – ogrzewanie elektryczne nie jest zbyt często wybierane. Głównie z powodu wysokich kosztów za energię elektryczną oraz to, że według aktualnych przepisów – nie może być w domu jedynym źródłem ciepła. Niektórzy z inwestorów decydują się na ogrzewanie olejowe. Wadą tego wyboru jest dosyć wysoki koszt samej instalacji, zaletą – wygoda. W wielu domach budowane są również kominki, wspomagające ogrzewanie. Rozwiązanie ma to wielu zwolenników, głównie ze względu na wyjątkowy klimat, jaki kominek nadaje domowi. Zwłaszcza, że obecnie na rynku jest wiele różnych kominków, które już nie robią z salonu przysłowiową kotłownię – co do tej pory było głównym argumentem przeciwników stosowania kominków.

    11.10. Instalacje podstawowe

    Każdy budynek wyposażony jest w podstawowe instalacje, takie jak: wodno-kanalizacyjna, ciepłownicza i wentylacyjna, instalacja elektryczna oraz gazowa. Przy projektowaniu instalacji warto pamiętać o wysokim poziomie ich funkcjonalności oraz o tym, że mają one wpływ na aranżację wnętrza (jak choćby rozplanowanie punktów świetlnych w budynku).

    11.11. Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła - rekuperacja

    Coraz więcej inwestorów wybiera do swojego domu wentylację mechaniczną – rekuperację. W budynkach energooszczędnych jest ona niezbędna – zapewnia dostęp czystego, świeżego powietrza, eliminuje powstawanie pleśni, grzybów, rozwój mikroorganizmów, a mieszkańcom tworzy przyjazny mikroklimat. Wpływa również na oszczędność energii, ponieważ odzyskuje ciepłe powietrze z tego wyrzucanego na zewnątrz. Dzięki zastosowaniu wymiennych filtrów, rekuperacja jest wskazana dla alergików. Dom sprawia wrażenie stale przewietrzonego, bez zastojów nieświeżego powietrza. Dzięki sterownikom w każdym pomieszczeniu można niezależnie ustawić pożądaną temperaturę. Rekuperacja może posiadać również funkcję ogrzewania, oczyszczania lub nawilżenia powietrza.

    11.12. Instalacje dodatkowe

    Dostępne obecnie na rynku rozwiązania umożliwiają inwestorom wybór nie tylko instalacji wspomagających ogrzewanie czy pozyskanie ciepłej wody użytkowej (instalacja solarna, fotowoltaika), ale także wszelkiego rodzaju aplikacje, podnoszące komfort mieszkania. Do takich instalacji należy niewątpliwe tzw. „dom inteligentny”. Dzięki temu rozwiązaniu, w domu możemy zaplanować wszystkie funkcje, od sterowania światłem, ogrzewaniem, zamykania zdalnie okien w razie deszczu, poprzez instalacje alarmowe, zraszanie ogrodu, zamykanie rolet, bram garażowych i wjazdowych. „Dom inteligentny” można rozbudowywać w zależności od potrzeb, fantazji, a granicą jest w zasadzie jedynie zasobność naszego portfela.

    11.13. Elewacja

    Elewacja jest swoistą wizytówką domu, wieńczącą całość prac, stanowi nie tylko element dekoracyjny, ale również ochronny. Ważne więc, by elewację wykonać w sposób ładny i trwały. Na rynku jest szeroki wybór różnych materiałów elewacyjnych, poczynając od tynków mineralnych, silikatowych, organicznych, poprzez farby, płytki elewacyjne, elewacyjne płyty kamienne itp. Modne i coraz częściej spotykane są elementy drewniane w elewacji, które wyglądają bardzo efektownie, ale mają jeden mankament – wymagają czasowej konserwacji. Bez tego zabiegu drewno szybko straci na wyglądzie i nasiąknie wilgocią, chyba, że zdecydujemy się na drewno egzotyczne, ale to jest zdecydowanie droższa opcja. Dużą popularnością cieszą się elewacje w jasnych, neutralnych barwach, z wstawkami z drewna lub stali – takie wykończenie nadaje bryle elegancji i ponadczasowego uroku.

    11.14. Taras

    Taras stał się nieodłącznym elementem współcześnie budowanych domów, dającym właścicielom dodatkowe, przyjemne miejsce rekreacji i wypoczynku. Taras, połączony z wnętrzem domu dużymi przeszkleniami, staje się jakby jego częścią, zielonym salonem. Taras wykonać można z różnych materiałów, przy czym najpopularniejszy jest beton, bo daje niemal nieograniczone możliwości techniczne. Zastosować można także kostkę brukową, drewno lub kompozyt. Taras można częściowo zadaszyć, co da nam ochronę przed nadmiernym nasłonecznieniem i deszczem.

    11.15. Ogrodzenie

    Wybór ogrodzenia to kolejny wybór, który musi podjąć inwestor. Ważne jest, by ogrodzenie harmonijnie komponowało się z samym budynkiem i jego otoczeniem. Do wyboru mamy różne style ogrodzeń i różne materiały, z których można je wykonać: gotowe moduły z drewna, stali czy betonu, cegłę, łupki itp.

    11.16. Ogród

    Najczęściej inwestorzy zostawiają ten temat na koniec prac i uzależniają od tego, jaki ewentualnie budżet zostanie po wykonaniu zasadniczego zadania, jakim jest budowa. Ale jeśli dobrze zaplanujemy inwestycję, oszacujemy koszty i będziemy pilnować wydatków, warto w ogród zainwestować na początek. Większość roślin potrzebuje dłuższego czasu, żeby urosnąć i wyglądać efektownie. Przy dobrym zabezpieczeniu działki można je posadzić już na początkowym etapie budowy, tak, żeby cieszyły oko zaraz po wprowadzeniu się do wymarzonego domu. Na rynku działa wiele firm z branży ogrodniczej, jeśli więc finanse nam na to pozwolą, warto zainwestować w profesjonalne zaplanowanie i wykonanie ogrodu.

    12. ABC budowy - jeszcze garść przydatnych porad

    1. Poszukaj sprawdzonej firmy, sprawdź komentarze i opinie o niej. Dobrym źródłem wiedzy są fora budowlane, gdzie inwestorzy wymieniają doświadczenia i informacje. 2. Rozważ zatrudnienie inspektora nadzoru budowlanego, który będzie pilnował jakości robót (zwłaszcza, jeśli kompletnie się nie znasz na budownictwie lub wykonanie prac powierzyłeś jednej firmie wykonawczej, która zatrudniła własnego kierownika budowy) 3. Pilnuj terminów, nie płać zaliczki i czytaj dokładnie wszelkie dokumenty, o wątpliwe dla ciebie sprawy dopytaj – to nie kosztuje, a pozwala uniknąć wielu stresujących sytuacji. 4. W umowie staraj się jak najdokładniej doprecyzować wszystkie informacje. Im bardziej szczegółowy dokument, tym mniej ewentualnych niedomówień.

    13. Podstawowe definicje

    kubatura brutto

    – inaczej objętość budynku. Jest to suma iloczynów powierzchni dla każdego z rzutów kondygnacji, mierzona po obrysie zewnętrznym i całkowitej wysokości danej kondygnacji. Do kubatury wlicza się poddasze nieużytkowe, podcienie, tarasy, balkony, przejścia itp. Nie wlicza się ław i stóp fundamentowych, studzienek instalacyjnych oraz przy oknach piwnicznych, schodów zewnętrznych, daszków i gzymsów. Kubatura netto to kubatura brutto minus kubatura klatek schodowych, balkonów, tarasów. (liczona według normy PN-ISO 9836:1997). powierzchnia użytkowa – suma powierzchni każdej kondygnacji w stanie wykończonym (z tynkiem 1,5 cm na ścianach murowanych), wyliczona wg. schematu –od 0 -1,40 m wysokości – 0%, od1,40-2,20m – 50%, -od 2,20 wysokości – 100%. Do powierzchni użytkowej nie wlicza się garażu, powierzchni pomieszczeń technicznych zajmowanych przez instalacje ogólnobudowlane i kotłownie, poddasza nieużytkowego, strychu, piwnicy. wiaty przy budynku, tarasów, balkonów, wnęk i otworów drzwiowych (liczona według normy PN-ISO 9836:1997). powierzchnia netto – jest to powierzchnia pomieszczeń ograniczona elementami zamykającymi (a więc wszystkie pomieszczenia w domu, strych – gdy prowadzą do niego stałe schody, piwnica, balkony, tarasy (ale nie na poziomie gruntu) - liczona dla wymiarów budynku w stanie wykończonym (z tynkiem), na poziomie podłogi, ale nie wliczając listew przypodłogowych, progów, otworów drzwiowych. (liczona według normy PN-ISO 9836:1997). powierzchnia zabudowy – wyznaczona jest przez rzut pionowy wszystkich zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchni terenu. Wyliczana jest dla budynku wykończonego, ale odliczając tynk zewnętrzny – średnio 0,5 cm. Do powierzchni zabudowy nie wlicza się obiektów i części, które nie wystają ponad poziom terenu, powierzchni elementów drugorzędnych, tj. schodów zewnętrznych, ramp, daszków, markiz, występów dachowych, oświetlenia zewnętrznego, a także np. szklarni, altan, szop) oraz powierzchni elementów stojących na słupach drewnianych i murowanych. (liczona według normy PN-ISO 9836:1997). wskaźnik Ea – jednostką miary Ea jest kWh/m²rok, wskaźnik ten określa roczne zapotrzebowanie budynku na energię, potrzebną do ogrzania 1m2 powierzchni pomieszczenia o regulowanej temperaturze w ciągu roku. W zależności od wysokości Ea budynkom nadaje się klasę energetyczną (do 15 kWh/m²rok – budynki pasywne, energooszczędne do 40 kWh/m²rok, a powyżej 40 kWh/m²rok – standardowe). wskaźnik Ek – określa roczne zapotrzebowanie na energię końcową i dostarczoną do 1m2 budynku dla pomieszczeń o regulowanej temperaturze powietrza (informuje, ile energii potrzebuje budynek w celu jego ogrzania, wentylacji i uzyskania ciepłej wody użytkowej). EP uwzględnia straty ciepła przez przegrody zewnętrzne i wentylację, sprawność urządzeń grzewczych, zyski solarne pasywne oraz energię cieplną wytwarzaną przez urządzenia domowe i mieszkańców. wskaźnik Ep - (kWh/m²rok) określa roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną (z węgla, gazu i prądu) do ogrzewania, wentylacji, chłodzenia oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej dla 1 m2 powierzchni pomieszczeń o regulowanej temperaturze. Wyliczony dla budynku wskaźnik rocznego zapotrzebowania jest mnożony przez tzw. współczynnik nakładu energii pierwotnej dla danego paliwa, który jest stały i ustalany administracyjnie (np. dla gazu ziemnego 1,1, dla gazu płynnego dla prądu 3, biomasa 0,2, kolektor słoneczny 0). wskaźnik EuCo – jest to parametr najwłaściwiej określający energooszczędność budynku, ponieważ ukazuje zapotrzebowanie budynku na ciepło do ogrzewania i wentylacji. Nie uwzględnia on rodzaju dostarczanej energii, sprawności urządzeń grzewczych ani strat środowiskowych spowodowanych wyprodukowaniem energii.

     

    Copyright 2009 Lipińscy. Projekty domów jednorodzinnych. Polityka prywatności.

    Promocja
    zamów bezpłatny katalog
    Okładka Bezpłatny Katalog
    zamów bezpłatny katalog
    [x]

    X

    Informacja dotycząca przetwarzania danych osobowych



    1. Administratorem Danych Osobowych (Administrator) jest: Lipińscy Domy Ludwika Juchniewicz-Lipińska, ul. Belgijska 69, 54-404 Wrocław, NIP 8941157784, REGON 020044418
    2. W Lipińscy Domy powołany został Specjalista ds. Ochrony Danych Osobowych, z którym można się kontaktować poprzez adres pocztowy Administratora lub adres elektroniczny: specjalistaodo@lipinscy.pl
    3. Cel przetwarzania danych osobowych oraz podstawa prawna przetwarzania:
      Administrator przetwarza dane osobowe na podstawie przesłanek wynikających z art. 6 Ogólnego Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. nr 2016/679 w szczególności:
      1. w celu zawarcia, wykonania, rozwiązania umów lub innych czynności prawnych – w tym zakresie dotyczy to wszystkich czynności przygotowawczych poprzedzających zawarcie umowy, w tym analizy jak i czynności w procesie zawierania umowy, wykonywania lub rozwiązywania umowy lub inne czynności związane z umową (np. pełnomocnictwa), związane z obsługą klienta;
      2. w celu wykonania czynności stosownie do zgody udzielonej przez podmiot którego dane dotyczą;
      3. w celu wykonywania zadań w interesie publicznym w zakresie wynikającym z przepisów prawa;
      4. wykonania ciążących na Administratorze obowiązków prawnych np.: wystawiania i przechowywania faktur oraz dokumentów księgowych, udzielania odpowiedzi na reklamacje w terminie i formie przewidzianej przez prawo;
      5. ustalenia, obrony i dochodzenia roszczeń, co obejmuje sprzedaż wierzytelności innemu podmiotowi;
      6. tworzenia analiz, zestawień i statystyk na potrzeby wewnętrzne administratora;
      7. w pozostałych celach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, dochodzenia roszczeń z tytułu prowadzenia działalności oraz do wypełniania prawnie usprawiedliwionych celów Administratora, w tym sprzedaży i marketingu bezpośredniego.
    4. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, jednakże w celu zawarcia i realizacji umowy niezbędne.
    5. Rodzaje przetwarzanych danych osobowych: przetwarzane są dane zwykłe niezbędne do celów realizacji umowy. Administrator zastrzega sobie prawo przetwarzania danych sensytywnych zgodnie z art. 10 Ogólnego Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r nr 2016/679 („dane o skazaniach”) tylko w ściśle określonych przypadkach tj. w sytuacjach skazania za przestępstwo na skutek którego pokrzywdzonym jest Administrator.
    6. Dane osobowe będą pobierane:
      1. bezpośrednio od osób z którymi Administrator zawiera umowy;
      2. z rejestru przedsiębiorców (obecnie Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) oraz z bazy Głównego Urzędu Statystycznego oraz podmiotów zbierających lub analizujących informacje o przedsiębiorcach w celu marketingowym oraz w celu tworzenia zestawień i analiz przez czas trwania umowy;
      3. z podmiotów obsługujących transakcje płatnicze w przypadku płatności bezgotówkowych;
    7. Dane osobowe będą przetwarzane:
      1. przez czas niezbędny do rozpatrzenia wniosku, przygotowania do wykonania danej czynności, a jeżeli umowa dojdzie do skutku przez czas jej trwania. W przypadku rozwiązania umowy Administrator będzie przechowywał dane przez czas określony możliwością dochodzenia roszczeń z tytułu umowy;
      2. do czasu cofnięcia zgody – w przypadku danych osobowych pozyskanych na podstawie zgody;
    8. Prawa osoby której dane są przetwarzane
      Każdy czyje dane są przetwarzane ma prawo do:
      1. żądania dostępu do swoich danych osobowych;
      2. sprostowania danych osobowych, gdy są niezgodne ze stanem rzeczywistym;
      3. usunięcia danych przetwarzanych, ograniczenia przetwarzania danych osobowych;
      4. wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania;
      5. cofnięcia wszystkich lub niektórych zgód dotyczących przetwarzania danych lub przetwarzania określonych danych.
      6. wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (od dnia 25 maja 2018r.), gdy uzna, iż przetwarzanie danych osobowych dotyczących Klienta narusza Ogólnego Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. nr 2016/679 - o ile nie zachodzą przesłanki dalszego przetwarzania danych przez Administratora, w szczególności w związku z trwaniem celu przetwarzania.
    9. Odbiorcą danych mogą być:
      1. partnerzy współpracujący z Administratorem, wymienieni na stronie internetowej Administratora;
      2. podwykonawcy wspierający wykonanie naszych usług;
      3. podmioty świadczące usługi doradcze, konsultacyjne, audyt, pomoc prawną, podatkową, rachunkową, agencjom badawczym działającym na nasze zlecenie;
      4. podmioty nabywające wierzytelność – w razie nieopłacenia przez Klienta naszych rachunków w terminie;
      5. podmioty współpracujące z nami przy obsłudze spraw księgowych, podatkowych prawnych – w zakresie w jakim staną się administratorami danych;
    10. Dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, jednakże nie w formie profilowania.

    Przejdź do serwisu